logo-gk_poprawione

Evenio

Historyczne wspomnienia
Jan Gustaw Rokita
Centrum Informacji Kulturalnej iTurystycznej w Górze Kalwarii

O tym jak mieszczanin górski Jan Szremer pozostając w stanie nietrzeźwym awanturował się i strzelał z broni…

W XVIII-wiecznej Nowej Jerozolimie podobnie jak w innych miastach Rzeczypospolitej dochodziło do ekscesów i skandali, których uczestnikami bywali mieszkańcy powszechnie znani i szanowani ze względu na posiadaną pozycję społeczną czy reprezentowany zawód. Podobnie było również w 1724 roku w przypadku Jana Szremera. Pochodzący z Niemiec Szremer znany był większości obywateli górskich jako rajca (w 1736 i 1739 roku), lekarz oraz kupiec. Nie wiadomo kiedy dokładnie ani w jakich okolicznościach doszło do ocenianego przez współczesnych jednoznacznie negatywnie zachowania Szremera. Dzięki lekturze wyroku sądu dworskiego (kalwaryjskiego) pochodzącego z dnia 31 maja 1724 roku, wydanego przez księdza prepozyta Tomasza Kamińskiego (?) możemy zrekonstruować przebieg powyższego wydarzenia. Zgodnie z relacją złożoną przez świadków zajścia Szremer miał podążając z cmentarza przykościelnego zlokalizowanego przy kaplicy Piłata (a więc kościoła pw. Podwyższenia Krzyża św.) wszczynać awantury z napotkanymi przechodniami oraz grozić im użyciem broni palnej. Niewątpliwe oprócz broni palnej na wyposażeniu Szremera znajdowała się wówczas szabla. W aktualnym wyroku znalazła się bowiem wzmianka, iż już na mocy wcześniejszego postanowienia sądu dworskiego (kalwaryjskiego) pochodzącego z dnia 13 stycznia 1722 roku, które należy przypisać również księdzu prepozytowi Kamińskiemu (?) Szremerowi zakazano noszenia ze sobą jakiekolwiek broni białej. Podczas rozprawy oskarżony przyznał się do zarzucanego mu czynu tłumacząc własne zachowanie pozostawieniem pod wpływem alkoholu.

W postanowieniach końcowych ksiądz prepozyt górski nałożył na Szremera grzywnę w wysokości trzydziestu złotych mającą zostać uiszczoną niezwłocznie po odbyciu kary w więzieniu ratuszowym. Niestety nie wiemy ile czasu skazany powinien spędzić w areszcie. Połowa wspomnianej grzywny miała zostać przeznaczona na naprawę kaplicy Piłata. Drugą część sumy miał Szremer oddać sądowi, zapewne na pokrycie kosztów rozprawy. Istniejący wcześniej zakaz noszenia przez Szremera broni białej został przy okazji poszerzony z inicjatywy księdza prepozyta Kamińskiego (?) również i na broń białą.

Podsumowując należy zauważyć, iż przy wyznaczaniu powodowi kary sąd miał na względzie porządek publiczny, którego zachowanie bez wątpienia stanowiło priorytet. Sam Szremer natomiast poprzez swój czyn nie tylko naraził na niebezpieczeństwo mieszkańców Nowej Jerozolimy lecz i również nie uszanował „miejsca świętego” i wywołał zgorszenie wśród „dysydentów”, do których zaliczyć należy żołnierzy saskich od końca XVIII wieku stacjonujących w Nowej Jerozolimie (zapewne dragonów podkomendą podpułkownika Drytzlera).

Podstawa źródłowa:
s. M. Borkowska,
Księga sądów dworskich Nowej Jerozolimy, Góra Kalwaria 2015.
Opracowania:
M. Borkowska OSB,
Dzieje Góry Kalwarii, Kraków 2002.

autor artykułu: Jan Gustaw Rokita

Wszystkich miłośników Góry Kalwarii i okolic zapraszamy serdecznie do odwiedzenia naszego Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej przy Gminnej Bibliotece Publicznej przy ul. ks. Zygmunta Sajny 1 (naprzeciwko kościoła parafialnego).

 

 

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2012 - Gmina Góra Kalwaria