logo-gk_poprawione

Evenio

Historyczne wspomnienia
Jan Gustaw Rokita
Centrum Informacji Kulturalnej iTurystycznej w Górze Kalwarii

O tym jak kupiec Christian Wybing oskarżył obywatela górskiego Franciszka Krzywowicza o niedotrzymanie kontraktu i… porzucenie go na drodze z towarem.

Należy pamiętać, iż w XVII i XVIII wieku Sąd dworski (kalwaryjski) obradujący pod przewodnictwem aktualnego prepozyta górskiego rozpatrywał sprawy nie tylko rozgrywające się na terenie ówczesnego miasta, lecz przede wszystkim te w których jako jedna ze stron występowali mieszczanie górscy, czasem również pozostający w konflikcie z przyjezdnymi. Podobnie było w 1736 roku. O szczegółach całego zdarzenia mającego miejsce w pobliżu traktu prowadzącego do Łukowa – miasta słynącego w XVIII wieku z jarmarków możemy dowiedzieć się dzięki lekturze wyroku sądu dworskiego (kalwaryjskiego) z dnia 3 grudnia 1736 roku wydanego przez księdza prepozyta Filipa Czechowskiego (?). Jako skarżący występował przed sądem Christian Wybing, który w treści wspomnianego wyroku został określony jako „kupiec sukiennego towaru”. Wybing pragnąc zapewne odbyć drogę z Nowej Jerozolimy do Łukowa wynajął Franciszka Krzywowicza, syna Benedykta Krzywowicza – burmistrza miasta w 1721, 1722, 1723, 1724, 1726, 1730-1738 jako woźnicę. Dzięki zachowanym wzmianką w źródłach historycznych wiemy, iż powyższe zajęcie należy uznać za bardzo popularną pracę dorywczą wśród ówczesnych mieszkańców Nowej Jerozolimy. Zgodnie z zeznaniami Wybinga, Krzywowicz miał porzucić przy drodze do Łukowa swojego pracodawcę wraz z całym dobytkiem oraz po powrocie do miasta odnaleźć go na stancji znajdującej się na terenie klasztoru bernardynów i użyć wobec niego obelżywych określeń. W odpowiedzi na powyższe zarzuty syn burmistrza, stwierdził iż jego postępowanie było spowodowane niedotrzymaniem kontraktu przez Wybinga.

Ksiądz prepozyt Filip Czechowski nie mogąc zapewne odnaleźć wystarczającej liczby wiarygodnych świadków powyższego zdarzenia mogących potwierdzić wersję jednej ze stron zobligował Krzywowicza do złożenia specjalnej przysięgi w obecności gremium sędziowskiego, pod karą „na duszy i ciele”. W treści wspomnianej przysięgi Krzywowicz deklarował, iż ustalona wcześniej cena za jego pomoc podczas transportu do Łukowa zaakceptowana przez Wybinga miała wynosić jednego tynfa pobieranego od każdego konia za przejazd jednej mili, aż do Węgrowa. Ponadto według Krzywowicza świadkiem zawieranego kontraktu miał być aktualny burmistrz – Benedykt Krzywowicz. Sąd dworski (kalwaryjski) przyjął powyższą przysięgę i przyznał rację powodowi. Nie mniej ukarał syna burmistrza za awanturę urządzoną Wybingowi u bernardynów górskich i wyznaczył mu karę w wysokości pięciu funtów wosku na potrzeby bernardynów . Ponadto nakazano skarżącemu przeproszenie Wybinga oraz opłacenie konia Grzegorzowi Dziedzickiemu (?).

Podsumowując należy stwierdzić, iż mimo ciężkiej sytuacji politycznej, w jakiej znaleźli się mieszkańcy Rzeczypospolitej w pierwszej połowie XVII wieku na skutek wojny północnej (1700-1721), której działania począwszy od 1704 roku toczyły się m.in. na terytorium Rzeczypospolitej i będącego jej następstwem upadku obyczajów i atomizacją więzi międzyludzkich przysięga ustna składana przed sądem wciąż miała swoją wartość i mogła zaważyć na ostatecznym wyniku procesu. Nie mniejsze znaczenie miała zapewne postawa aktualnego burmistrza Nowej Jerozolimy – Benedykta Krzywowicza, który zapewne nie zaprzeczył wersji wydarzeń uwzględnionej przez własnego syna podczas składania przysięgi. Ostatecznie jednak nie zachowały się żadne wzmianki w źródłach historycznych na temat jego ewentualnej reakcji na kłopoty sądowe jednego z potomków.

Podstawa źródłowa:

s. M. Borkowska, Księga sądów dworskich Nowej Jerozolimy, Góra Kalwaria 2015.

Opracowania:

M. Borkowska OSB, Dzieje Góry Kalwarii, Kraków 2002.

autor artykułu: Jan Gustaw Rokita

Wszystkich miłośników Góry Kalwarii i okolic zapraszamy serdecznie do odwiedzenia naszego Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej przy Gminnej Bibliotece Publicznej przy ul. ks. Zygmunta Sajny 1 (naprzeciwko kościoła parafialnego).

 

 

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2012 - Gmina Góra Kalwaria