logo-gk_poprawione

Evenio

Historyczne wspomnienia
Jan Gustaw Rokita
Centrum Informacji Kulturalnej iTurystycznej w Górze Kalwarii

O tym jak aktualny ksiądz prepozyt Karol Stokemer regulował życie społeczności Nowej Jerozolimy w duchu przepisów przywileju fundacyjnego biskupa Stefana Wierzbowskiego z 1 stycznia 1672 roku…

W XVII-wiecznej Nowej Jerozolimie zdarzało się czasem, iż aktualni księża prepozyci do wyroków dotyczących spraw bieżących dodawali specjalne rozporządzenia regulujące życie społeczności miejskiej. Tak było również w 1693 roku. Funkcję aktualnego sędziego pełnił wówczas ksiądz prepozyt Karol Stokemer. Więcej szczegółów na temat całej sprawy możemy się dowiedzieć dzięki lekturze wyroku z 5 stycznia 1693 roku. Na piastującego wówczas urząd burmistrza Jakuba Dubela oraz nieznanych z imienia i nazwiska byłych rajców i mieszczan nałożono wówczas karę grzywny za niechodzenie do kościoła. Przy okazji wydawania powyższego wyroku ksiądz prepozyt Stokemer postanowił ponownie ogłosić niektóre wcześniejsze przepisy przywileju fundacyjnego biskupa Stefana Wierzbowskiego z
1 stycznia 1672 roku. Pierwsze rozporządzenie traktowało o zakazie organizacji targów w niedziele i święta. Wprowadzony zakaz nie powinien dziwić zważywszy, iż Nowa Jerozolima przewidziana była przez jej głównego założyciela Stefana Wierzbowskiego, biskupa poznańskiego na największy na południowym Mazowszu ośrodek pątniczy. Z pewnością więc obecność straganów i kramów np. naprzeciwko drewnianego kościoła Wniebowzięcia NMP (bernardynów) w miejscu o tradycjach handlowych sięgających czasów założenia miasta nie sprzyjała modlitwie i skupieniu pątników przybywających w to miejsce w celu wysłuchania okolicznościowych kazań (bernardyni byli w XVII wieku znakomitymi kaznodziejami) lub modlitwy przed łaskami słynącym zachowanym do dziś obrazem Matki Bożej Górskiej z ok. 1620 roku. Ponadto król Michał Korybut Wiśniowiecki w przywileju praw miejskich z 26 lutego 1670 roku wyznaczył mieszczanom następujące dni na jarmarki: poniedziałek i sobotę.

Kolejne rozporządzenie dotyczyło biesiad odbywających się w karczmach w Nowej Jerozolimie wbrew pierwotnej idei biskupa Wierzbowskiego wyrażonej w przywileju fundacyjnym z 1 stycznia 1672 roku. Cyt. „Swejwolej także, wszelakich biesiad, muzyk karczemnych nade wszystko przestrzegać będą ponieważ że tu grobowce Odkupiciela i Matki Przenajświętszej…” Trzecie i ostatnie rozporządzenie księdza prepozyta należy natomiast traktować jako wyraz troski o bezpieczeństwo mieszkańców miasta podczas częstych w XVII i XVIII wieku pożarów. Ksiądz prepozyt nakazał wiec zapewne włodarzom miasta przeprowadzanie co miesiąc kontroli stanu kominów „dla niebezpieczeństwa ognia” oraz składania po nich specjalnych relacji aktualnym księżą prepozytom. Na koniec należy zadać pytanie o motywy postepowania księdza prepozyta. Zapewne chodziło o przypomnienie przepisów, które mimo, iż od 1672 roku obowiązywały to jednak nie były przez wszystkich obywateli górskich respektowane.

Podsumowując należy stwierdzić, iż analiza powyższego wyroku z 5 stycznia 1693 roku daje wyobrażenie na temat władzy i prerogatyw aktualnych księży prepozytów górskich którzy zgodnie z wolą założyciela miasta mieli na pierwszym miejscu dbać, o to aby nowo założone miasto nigdy nie straciło sakralnego charakteru. Przyszłość niestety pokazała, iż rezultaty tych starań bywały różne.

Podstawa

Borkowska M., Księga sadów dworskich Nowej Jerozolimy, Kraków 2015.

 

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2012 - Gmina Góra Kalwaria