logo-gk_poprawione

P_gminaEvenio

Izba Pamięci w Górze Kalwarii

W dniu 07 maja 2004 roku Burmistrz Miasta i Gminy Góra Kalwaria Pani Barbara SAMBORSKA zdecydowała, że w największej sali pierwszego piętra budynku, dawnego Kasyna Oficerskiego, winna być urządzona Izba Pamięci Wojskowej, by po wsze czasy świadczyła o mieście jako garnizonie wojsk polskich w XX wieku. Swoje życzenie skierowała do Prezesa Koła, wówczas Związku Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy W P, płk Jerzego Włosińskiego. Rozwiązanie, w 2001 r. Jednostki Wojskowej dawało moralny nakaz urządzenie obiektu, który ocaliłby od zapomnienia obecność i dokonania żołnierzy jednostek Wojska Polskiego w naszym mieście.Aby realizacja zadania objęła szerokie kręgi społeczeństwa Góry Kalwarii zaproszono do współpracy przedstawicieli kilku organizacji społecznych działających na terenie Miasta i Gminy. Odbyto kilka spotkań organizacyjnych, w których uczestniczyli:   

  •  z ramienia władz samorządowych – sekretarz Urzędu Miasta - mjr Zbigniew OSTROWSKI,  

  •  środowisko żołnierzy WP reprezentował – płk Jerzy WŁOSIŃSKI – prezes koła ZBŻZiORWP  

  •    koło Związku Kombatantów reprezentował – prezes Jan LEMPKOWSKI,  

  •   środowisko Żołnierzy Armii Krajowej reprezentował – inż. Mirosław ZWOLIŃSKI,  

  •   Towarzystwo Miłośników Góry Kalwarii i Czerska reprezentował – prezes Wojciech PRUS – WIŚNIEWSKI. 

W pracach koncepcyjnych brał także udział artysta plastyk, nie żyjący już prof. LISOWSKI, który pomógł w opracowaniu formy i treści ściany czołowej.

W pomieszczeniu wydzielono obszary ekspozycji, w których prezentujemy. 

1. Na ścianie czołowej z głównym hasłem „WIERNI ZŁOŻONEJ PRZYSIĘDZE”, poświęconej idei przysięgi wojskowej jako zobowiązania żołnierskiego wobec Narodu, eksponujemy treści Rot Przysięgi Wojskowej składanej w kraju i na emigracji, w okresie pokoju i w czasie wojennym przez żołnierzy regularnych jednostek wojskowych i ugrupowań podziemnych z różnych środowisk politycznych. Dla ciekawości informujemy, że w II R P były różne treści dla żołnierzy: chrześcijan, bezwyznaniowców, wyznania mojżeszowego i tp. Warto się nimi zapoznać.

2.Na ścianie bocznej przedstawiamy krótką historię jednostek wojskowych stacjonujących w mieście od stacjonowania w miejscowych koszarach 1 pułku artylerii lekkiej Legionów Polskich w listopadzie 1916 roku do dnia rozwiązania 1 pułku ochrony, ostatniej w historii miasta jednostki, w listopadzie roku 20011

3.Na ścianie tylnej obrazujemy wybrane epizody walk toczących się w rejonie miasta w okresie: „Bitwy Warszawskiej” 1920 r., , w wojnie obronnej we wrześniu 1939 roku, działalność organizacji zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego w okresie okupacji hitlerowskiej po krwawe walki podczas forsowania Wisły, dla zdobycia przyczółków na tzw. „Wyspie Rembezy” w sierpniu 1944 roku.

Gromadzeniem i wybieraniem materiałów ikonograficznych zajął się główny autor projektu płk Jerzy WŁOSIŃSKI. Przystąpiono do pozyskania materiałów źródłowych, opracowań pisemnych i ikonograficznych z Archiwum Straży Granicznej, Centralnego Archiwum Wojskowego i od indywidualnych osób. Fotografie w czynie społecznym kopiował kol. mjr Stanisław TURKOWSKI, p. Wojciech PRUS – WISNIEWSKI ofiarował kilka zdjęć z życia sportowego jednostki z lat 50 – tych oraz zdjęcia z 1 pan i Straży Granicznej. Zwrócono się również do p. Stefana CYMERMANA – mieszkańca Góry Kalwarii, którego Ojciec służył w Ośrodku Szkolenia Straży Granicznej do czasu jej przeniesienia do Rawy Ruskiej w 1934 roku. Podarował wiele cennych kopii dokumentów swego ojca z okresu służby, pobytu w niewoli rosyjskiej i walk w 2 Korpusie gen Andersa. Pomógł również w wykonaniu półki oszklonej do umieszczania w niej dokumentów. Czyniliśmy próby pozyskania dokumentów od potomków innych żołnierzy mieszkających w Górze Kalwarii, lecz bezskutecznie. Materiały dotyczące 1 pułku ochrony dostarczył płk Henryk MRÓZ.

Przez wiele dni pracowali członkowie zarządu koła przy oprawianiu i umieszczaniu materiałów w miejscach ekspozycji - płk Jerzy WŁOSIŃSKI, ppłk Wiesław MURAWSKI, chor. Józef BARAN, chor. Feliks CYWIŃSKI. Ogółem na przygotowanie materiałów poświęcono ponad 300 godzin a przy montażu przepracowano ponad 250 godzin.  

W dniu 12 sierpnia 2004 roku, w godzinach wieczornych, pomieszczenie było gotowe do otwarcia.

W dniu 13 sierpnia o godzinie 18.00 do pomieszczeń przybyły osoby oficjalne i rozpoczęto uroczystość otwarcia Izby Pamięci.

Rozpoczął płk Jerzy WŁOSIŃSKI, autor ekspozycji, który w kilku zdaniach podziękował burmistrzowi Pani Barbarze. SAMBORSKIEJ za decyzję i wyraził wdzięczność za wspieranie organizacyjne i finansowe obiektu. Poprosił o dokonanie historycznego aktu odsłonięcia Izby Pamięci i Pani Barbara SAMBORSKA podeszła do biało – czerwonej szarfy i zdjęła ją z wizerunku orła. Otwarcie Izby pamięci stało się faktem dokonanym. W swoim wystąpieniu podziękowała twórcom obiektu, tym którzy planowali i wykonywali określone czynności mając świadomość wielce pożytecznej roboty. Kończąc poprosiła obecnego księdza Proboszcza o poświęcenie otwartego obiektu.  W skupieniu i głębokiej ciszy zebrani wysłuchali modlitwy i błogosławieństwa, pokropienie potwierdzili znakiem krzyż na piersiach.

Uroczystość zakończono obszerną informacją autora ekspozycji o historii jednostek wojskowych w Górze Kalwarii.. Szczególną uwagę zwrócił na losy ludzi, którzy przewinęli się przez tutejsze koszary, a losy wojny rozrzuciły ich po świecie. Słuchający z zainteresowaniem przyjęli wiadomość, że czterech oficerów 1 pan zamordowano w Katyniu, a w wykazach poległych widnieją nazwiska kilku mieszkańców Góry Kalwarii. Nikt o tym dotychczas nie mówił.. Ze zdziwieniem przyjęli wiadomość, że wśród nas są potomkowie żołnierzy, którzy służyli w tych koszarach. Kończąc informację płk Włosiński zaapelował do mieszkańców, aby to pomieszczenie żyło wspomnieniami minionych lat.
 

W dniu 13 października 2004 r. o 16.00 do Sali Ceremonialnej Urzędu Miasta burmistrz Pani Barbara SAMBORSKA wspólnie ze swoim zastępcą p. Dariuszem Zielińskim przygotowała spotkanie, na które zaprosiła osoby uczestniczące w opracowaniu koncepcji i wystroju Izby Pamięci oraz przy jej urządzeniu. W swoim wystąpieniu podkreśliła konieczność szanowania tradycji militarnych, które są integralną częścią historii miasta.W ciepłych słowach zwróciła się do zaproszonych stwierdzając, że dzięki zaangażowaniu społecznemu i chęci czynienia dobra powstał obiekt o zasadniczym znaczeniu wychowawczym w czasach, gdy w życiu codziennym dominują postawy konsumpcyjne. Historii nie sposób wyrzucić z życia społeczności a temu ma służyć Izba Pamięci. W podobnym tonie kilka zdań powiedział zastępca burmistrza Pan Dariusz ZIELIŃSKI

Za udział w pracach zespołu programowego podziękowania wręczono:

 - Janowi LEMPKOWSKIEMU – prezesowi koła Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych,

 - Wojciechowi PRUS – WIŚNIEWSKIEMU – prezesowi Towarzystwa Miłośników Góry Kalwarii i Czerska, - Mirosławowi ZWOLIŃSKIEMU – prezesowi koła Światowego Związku Żołnierzy AK.

Za wspieranie materialne podziękowania otrzymali: Andrzej SZCZEPAŃSKI – informatyk Urzędu Mig; Stefan CYMERMAN – prywatny przedsiębiorca i syn funkcjonariusza Straży Granicznej z lat 30 – tych XX wieku; mjr Wojciech KANAREK –członek zarządu koła; płk Henryk MRÓZ – funkcjonariusz BOR; mjr Stanisław TURKOWSKI – członek koła.

Za wykonaną fizyczną żołnierską robotę podziękowano kolegom: ppłk . Wiesławowi MURAWSKIEMU, chor. Józefowi BARANOWI, chor. Feliksowi CYWIŃSKIEMU.

Na zakończenie, jak podkreśliła Pani burmistrz, zwieńczając wysiłek całego zespołu, złożono podziękowanie prezesowi koła płk Jerzemu WŁOSIŃSKIEMU, który był inicjatorem, projektodawcą, brygadzistą i współwykonawcą zamierzenia.

Za uhonorowanie społecznych wysiłków podziękował p. Burmistrz płk. Jerzy Włosiński, który zaznaczył, że bez decyzji burmistrza projekty pozostałyby w sferze marzeń. Wskazał wykonawców poszczególnych prac podkreślając społeczne zaangażowanie członków koła oraz osób cywilnych. Podkreślił jedność celów żołnierzy – członków koła ZBŻZ i OR WP, Kombatantów, pasjonatów historii z Towarzystwa Miłośników Góry Kalwarii i Czerska oraz przedstawiciela środowisk AK – p. Zwolińskiego, któremu nie przeszkadzało nic w pracy z oficerami tzw. LWP. Jedność celów była nadrzędna. Zasugerował, by powierzyć opiekę na Izbą Pamięci żołnierzom, którzy ja wykonali. W ten sposób koło Związku Żołnierzy W P ma co robić, a Izba Pamięci rozpoczęła swój żywot.

Zgromadzono liczne pamiątki żołnierskie i opracowano historie poszczególnych jednostek wojskowych. Akcja gromadzenia pamiątek trwa bez przerwy. 

  Od czasu otwarcia minęło kilka lat i z satysfakcją odnotowujemy skromne, ale jednak zainteresowanie młodzieży i osób dorosłych historia militarną miasta  .

Kilka razy w roku prowadzimy informację z grupami młodzieży z kilku szkół miejscowych. Są nawet grupy zamiejscowe. W dni świąt państwowych i wojskowych zjawia się kilka osób, aby wiedzieć coś więcej.

Niestety na przełomie 2011/2012 roku systematycznie dokonywane są włamania do pomieszczeń Izby Pamięci, jej dewastacja i kradzieże eksponatów ( medale i odznaki) głównie Straży Granicznej. 

Dla osób, które będą miały chęć zapoznać się z historią militarną miasta jesteśmy otwarci i dysponujemy czasem po telefonicznym ( 605 449 385) ustaleniu terminu spotkania.  

 

OPRACOWAŁ

Płk dypl. w st. spocz. Jerzy WŁOSIŃSKI

 


Ś C I A N A  C Z O Ł O W A   I Z B Y   P A M I Ę C I

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 E K S P O Z Y C J A   S P R Z Ę T U     W O J S K O W E G O

 

 

  

 

 

 

Z A P O Z N A N I E    Z    H I S T O R I Ą    M I L I T A R N Ą

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2012 - Gmina Góra Kalwaria