Mapa PKS Poradnik interesanta Adresy i telefony Kontakt BIP e-mail Mapa serwisu

Turystyka

Zabytki Góry Kalwarii

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża (przecięcie ulic Kalwaryjskiej i Pijarskiej)

Dawna kaplicy Piłata, dziś potocznie zwanego kościołem „Na Górce”. Owa górka to sztucznie usypane przez budowniczych wzgórze w miejscu przecięcia obu osi wyznaczających układ przestrzenny Nowej Jerozolimy. Z tego miejsca przed trzystu laty, wyruszali pielgrzymi podczas misteriów Męki Pańskiej.

Świątynię konsekrowano w 1679 roku, pod koniec XVII wieku została przebudowana po raz pierwszy, ostatnich zmian dokonano w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Wymieniono wówczas więźbę dachową i pokryto ją blachą oraz dobudowano w formie kapliczek dwa boczne portale stożkowe.

W podziemiach kościoła znajduje się sarkofag z ciałem biskupa Stefana Wierzbowskiego, a przed świątynią, na niewielkim dziedzińcu umieszczony jest nagrobek założyciela miasta.

Warto zobaczyć!

Zewnątrz kościoła

rzeźba z XVII wieku przedstawiająca Chrystusa uwięzionego w koronie cierniowej połączona z osiemnastowiecznym nagrobkiem ks. Grzegorza Fleyszera.

Wewnątrz kościoła:

barokowy krucyfiks
barokowa figura Jezusa Ubiczowanego
dwa obrazy z końca XVII wieku: Przybicie do Krzyża i Zdjęcie z Krzyża

Kościół parafialny (ul. bł. Ks. Sajny 2)

Ufundowany w 1755 roku przez marszałka wielkiego koronnego Franciszka Bieliński. Projektantem świątyni był Jakub Fontana. W 1952 roku prymas Stefan Wyszyński powierzył parafię zakonowi marianów.

Warto zobaczyć!

Zewnątrz kościoła

cztery kamienne figury z XVIII wieku (Bernard Sieneński, św. Antoni Padewski, św. Franciszek z Asyżu, św. Jan z Kapistranu) na bramie prowadzącej do kościoła
kamienna tablica na frontonie z napisem „Vota mea” wmurowana na pamiątkę odnowienia świątyni w 1848 roku

Wewnątrz kościoła:

chrzcielnica z XVII wieku
cztery ołtarze boczne z obrazami Szymona Czechowicza przedstawiające sceny z ofiarowania Jezusa w Świątyni, Świętą Rodzinę św. Franciszka z Asyżu i św. Antoniego z Padwy
barokowe stacje Drogi Krzyżowej
sarkofag z czarnego marmuru z końca XVIII w., w którym znajdują się relikwie św. Waleriana przywiezione osobiście przez biskupa Wierzbowskiego z Rzymu w 1683 roku.
ołtarz główny z cudownym obrazem Matki Bożej Pocieszenia, z bocznymi figurami świętych Piotra i Pawła oraz wizerunkiem św. Rocha u zwieńczenia ołtarza.

Obraz Matki Bożej pochodzi z początków XVII wieku. Namalowany został przez nieznanego autora farbą olejną na płótnie. Matka Boża trzyma Dzieciątko na lewej dłoni, w prawej zaś złotą buławę. W ikonografii taki sposób przedstawiania Maryi nazywa się hodigitrią. Obraz posiada korony królewskie, choć brak dokumentów świadczących o jego ukoronowaniu. O żywotności kultu obrazu świadczą zawieszone przy nim liczne wota. Istnieją równie zapiski mówiące o doznanych łaskach. Obraz zasłaniany jest ruchomym współczesnym obrazem Niepokalanego Poczęcia NMP z 1956 roku autorstwa K. Zając.

woskowa Pieta z końca XVI wieku

Obraz, na podstawie którego wykonano Pietę, jest dziełem malarza Willema Keya i powstał we Flandrii w połowie XVI w. Nieznany jest twórca tego przejmującego w wymowie dzieła. Sylwetki Jezusa i Jego Matki z masy woskowej pokrytej miejscami barwna polichromią umieszczone zostały w drewnianej skrzyni. Twarz i brodę Chrystusa okalają naturalne, ciemne ludzkie włosy. Tylna ściana skrzyni wyłożona jest tkanina z haftowanym widokiem Jerozolimy.

Nie wiadomo w jaki sposób rzeźba znalazła się w Polsce w zbiorach króla Jana Kazimierza, który po abdykacji wywiózł ją wraz innymi dziełami do Francji. Do kraju Pieta wróciła dzięki staraniom króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Wdowa po Michale, Eleonora, darowała odzyskane dzieło do nieistniejącego dziś kościoła księży filipinów w powstającej Nowej Jerozolimie. Gdy w XVIII wieku wybudowano kaplicę Piłata rzeźba została tam przeniesiona W roku 1961 pomalowano ją farbą olejną, jednak nawet po takim zabiegu wzruszała siłą ukazanego cierpienia i miłości. W latach 2008-2010 poddana została zabiegom konserwatorskim wykonanym przez specjalistów z Polskich Pracowni Konserwacji Zabytków.

Kaplica św. Antoniego (położona na tyłach kościoła parafialnego)

Zbudował w połowie wysokości skarpy wiślanej, przy dawnym zjeździe do przewozu przez Wisłę przez biskupa Wierzbowskiego, który umieścił w niej drewniany posąg świętego. Istniejący dziś kościółek w stylu barokowym został wzniesiony przez ks. Franciszka Zambrzyckiego pod koniec XVIII w.

Niedaleko kaplicy znajduje się źródełko, które według podania miało wytrysnąć, kiedy w tym miejscu postawiono cudowną figurę św. Antoniego po wydobyciu jej z Wisły. Do kaplicy i źródełka prowadzą 70 – stopniowe schody z początku 1930 r.

Odpust świętego Antoniego obchodzony 13 czerwca od wieków przyciąga pielgrzymów.

Warto zobaczyć!

nad wejściem do kaplicy wotum na pamiątkę cudownego uzdrowienia w 1885 roku
ubraną w bernardyński habit figurę św. Antoniego z umieszczonymi w drewnianej dłoni wskazującej niebo relikwiami świętego
rokokowy ołtarz, na szczycie którego znajduje się figura matki Bożej otoczona aniołami, na dole zaś znak zakonu serafickiego – skrzyżowane dłonie oznaczające pozdrowienie franciszkańskie – Pokój i Dobro; po bokach ołtarza figury św. Jana Chrzciciela i św. Ludwika IX, króla francuskiego;
malowidła na ścianach przedstawiające wydarzenia z życia świętego Antoniego.

Wieczernik na Mariankach (ul. St. Papczyńskiego)

Położony na uboczu Wieczernik powstał wraz z Nową Jerozolimą i miał symbolizować tajemnice Wielkiego Czwartku. Biskup Wierzbowski osadził w kościółku marianów. Wraz z jedenastoma braćmi przybył do Góry ojciec Stanisław Papczyński. Sprowadzeni przez biskupa zakonnicy mieszkali w pojedynczych celach dobudowanych wokół kościółka. Obecnie powstaje przy świątyni powstaje nowoczesny dom pielgrzyma, lecz sama świątynia zachowała swój pierwotny charakter.

Warto obejrzeć!

Wewnątrz kościoła:

sarkofag ojca Papczyńskiego,

Założyciel zakonu marianów zmarł w 1701 roku i został pochowany w Wieczerniku. Po czterech latach otworzono trumnę po raz pierwszy, ponownie uczyniono to w 1716 lub 1721 roku. Za każdym razem okazywało się, że ciało i habit pozostały nienaruszone. Dopiero gdy kościółek przez piętnaście lat stał zalany wodą przegniłe belki rozbiły trumnę i wgniotły ciało w błoto. Obecnie szczątki zakonnika spoczywają w sarkofagu przy ołtarzu. Jest on lekko przechylony w stronę ołtarza, a to dlatego, jak mówi legenda, by ojciec Stanisław mógł wciąż z miłością na ołtarz spoglądać.

barokowy obraz Opatrzności Bożej przedstawiający z jednej strony płótna „Boże Oko” z drugiej „Boże Ucho”;
kopia obrazu ikony Matki Bożej pijarów z końca XVIII wieku
barokowe figury św. Józefa i św. Ludwika XIV
obraz „Ostatnia wieczerza” z 1968 roku autorstwa Marii Hiszpańskiej

Na zewnątrz kościoła:

posąg ojca Papczyńskiego dłuta Andrzeja Kosa (1985 r)
rzeźby z XVII wieku pochodzące z dawnych kaplic Nowej Jerozolimy. Jedna przedstawia Chrystusa upadającego pod krzyżem, druga leżącego w grobie.
stacje Drogi Krzyżowej wykonane piaskowcu przez Annę Grochowską. Rzeźbiarka pracowała nad nimi dwanaście lat.

Ratusz (ul. 3 Maja 10)

Powstał w XIX wieku. Projektantem był Bonifacy Witkowski, ale swoje uwagi naniósł także znany architekt Henryk Marconi. Ratusz składa się z piętrowego budynku centralnego i dwóch parterowych skrzydeł bocznych posiadających od strony rynku podcienia wsparte na kolumnadach. Dla uporządkowania rynku i uwypuklenia uroku budowli na tyłach ratusza dobudowano w 1836 roku, zaprojektowane także przez Witkowskiego, pomieszczenie na kramy, tzw. jatki. Był to parterowy budynek z taką samą kolumnadą jaka zdobiła skrzydła ratusza.

Zniszczony w czasie II wojny światowej budynek odbudowano w latach 1950-1951. W części centralnej Ratusza znajduje się balkon, którego balustrada pochodzi z XIX wieku.

Obecnie w Ratuszu ma swoją siedzibę burmistrz miasta i gminy oraz Urząd Stanu Cywilnego, a w odrestaurowanych pomieszczeniach dawnych jatek znajdują się zakłady usługowe.

Dawne Kolegium Pijarów obecnie Dom Pomocy Społecznej im. Waleriana Łukasińskiego (ul. Szpitalna 1)

Ufundowane w 1675 r. przez biskupa St. Wierzbowskiego do 1806 r. służyło okolicznej młodzieży szlacheckiej. W 1819 r. budynki przeznaczono na koszary dla wojska rosyjskiego. W 1840 roku w opuszczonym przez carskie wojsko kolegium powstał Dom Przytułku Starców i Kalek. W latach sześćdziesiątych XIX wieku kolegium rozbudowano według projektu Henryka Marconiego. Teren, na którym znajduje się obecnie DPS (8 ha) otacza zbudowany w 1935 roku ceglany mur.

Warto obejrzeć!

powstałą pod koniec XIX w. neogotycką kaplicę Zwiastowania Pańskiego i znajdujący się w niej ołtarz główny z figurką Maryi Niepokalanej.

Budynek dawnej synagogi (ul. Dominikańska)

Zbudowany około 1902 roku na miejscu poprzedniej drewnianej. Po drugiej wojnie światowej w budynku mieściły się sklepy i wytwórnia wód gazowanych. Z dawnego wystroju domu modlitwy zachowały się żeliwne słupy podtrzymujące płaski strop.

Dwór cadyka i Dom Modlitwy (ul. Dominikańska 10/12)

Założycielem dynastii cadyków z Góry Kalwarii był osiadły w niej około 1859 roku Izaak Meir Alter. To dla niego zbudowany dom zwany dworem cadyka wraz z domem modlitwy przeznaczonym dla odwiedzających cadyka chasydów. Ruch żydowskich pielgrzymów był tak duży, że pod koniec XIX wieku wybudowano kolejkę wąskotorową z Warszawy do Góry Kalwarii. Żydzi górnokalwaryjscy w czasie drugiej wojny światowej zostali w 1941 roku wywiezieni do getta warszawskiego i niemal wszyscy zginęli.

Zabytki Czerska

Zamek Książąt Mazowieckich

Zbudowany na przełomie XIV i XV wieku przez księcia mazowieckiego Janusza I. Zamek miał duże znaczenie militarne, jego mury zewnętrzne miały grubość 2 m, a wysokość około 8 m. W 1526 roku stał się własnością królewską i podlegał królowej Bonie.Po raz pierwszy zamek został poważnie zniszczony w czasie najazdu szwedzkiego (1656 r.) Próbę odbudowy podjął w drugiej połowie XVIII w. starosta czerski marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński, powstał wówczas most nad fosą, jednak w niedługim czasie ziemia czerska znalazła się pod zaborem pruskim i zamek został zrujnowany.

Do dzisiaj zachowała się większość murów zamkowych oraz trzy wieże, z których można podziwiać panoramę Doliny Czerskiej.

Kościół pw Przemienienia Pańskiego

wzniesiony na początku XIX w.

Warto obejrzeć!