logo-gk_poprawione

Zamek w Czersku

Zamek otwarty jest w godzinach:

styczeń-luty, wtorek-niedziela godz. 8.00-15.00 (poniedziałki nieczynne)
marzec, godz. 8.00-17.00
kwiecień, godz. 8.00-18.00
maj-sierpień, godz. 8.00-20.00
wrzesień, godz. 8.00-19.00
październik, godz. 8.00-17.00
listopad-grudzień, godz. 8.00-15.00

Zamek nie jest dostępny dla zwiedzających w następujące dni:
1 stycznia, 6 stycznia, Niedziela Wielkanocna, 1 listopada, 24-27 grudnia, 31 grudnia.

 


 

Bilety do nabycia w kasie na miejscu.
CENY BILETÓW:
Normalny 8,-
Ulgowy 5,-

 

Noclegi na baszcie (tylko dla grup zorganizowanych: ZHP, ZHR, Szkoły...):
20 PLN/os - bilet normalny,
14 PLN/os - bilet ulgowy

Na baszcie nie ma łóżek. Wszyscy chętni na nocleg powinni wyposażyć się w karimaty i śpiwory. Baszta nie jest ogrzewana. Toy - toy przy budce biletowej na zewnątrz. Można nocować na trzech kondygnacjach baszty bramnej - uwaga, wejście po drewnianych, zewnętrznych schodach!
Bilety ulgowe przysługują uczniom i studentom posiadającym ważną legitymację szkolną a także emerytom i rowerzystom (którzy przyjadą na zamek rowerem). W czasie imprez ceny biletów mogą się zmieniać.

 

 



Historia Zamka w Czersku

 

 

 

 

 
Gdyby dzieje miast w Polsce próbować oddać w największym skrócie, można by zapewne dojść do krótkiej formuły: wzniesienie się i upadek. Miasta Mazowsza, mimo długotrwałej odrębności dzielnicy, zaliczano do ogółu miast polskich. We wczesnym średniowieczu rozwinęło się osadnictwo wczesnomiejskie, a dalszy rozwój doprowadził do rozkwitu licznych miast. Jednakże: „Już u schyłku XVI wieku zaznacza się postępujący regres gospodarczy miast polskich (...) Regres pogłębiają stałe wojny toczone na ziemiach Rzeczypospolitej w XVII i pocz. XVIII wieku. (...) Szczególnie wielkie zniszczenia przyniósł najazd Szwedów w latach 1655 – 1656 (...) Wiele miast przestaje dosłownie istnieć, a ich zaludnienie spada o 60-70% (...) Wiele małych miast (...) nie podniosło się już nigdy z upadku”. Do regresu i upadku miast przyczynił się w wielkim stopniu pełen lekceważenia i pogardy stosunek szlachty do stanu mieszczańskiego. Za taką postawą przyszły ograniczenia w dziedzinie ekonomicznej.



O dziejach i losach Czerska decydował zatem w wielkiej mierze jego udział w kolejach dziejów społecznych i politycznych kraju. Apogeum pomyślności i wyniesienia Czerska było wyjątkowo świetne, a losy późniejsze uderzyły miasto niezwykle dotkliwie.
„Czersk ma prawo czuć się poszkodowany przez historię. Gdyby nie splot wydarzeń byłby chyba obecnie stolicą Polski, a o Warszawie mówiło by się nie więcej niż o całej rzeszy małych miasteczek Mazowsza. Lecz niestety, przeniesienie w początkach XV wieku kapituły do Warszawy przesądziło losy Czerska. Z ukochanej rezydencji książęcej stał się z jednym z punktów na mapie województwa”.

W dzisiejszym Czersku trudno odszukać ślady jego dawnej wielkości. Jest to skromna wieś w powiecie piaseczyńskim, położona 3 km na południe od Góry Kalwarii, a 36 km na południe od Warszawy. Tylko ruiny zamku wzniesionego na skarpie wiślanej, widoczne z odległości wielu kilometrów, każą domyślać się dawnej świetności. W średniowieczu jednak był to jeden z najznaczniejszych ośrodków na Mazowszu, pełniąc w XIII – XIV wieku funkcję stolicy osobnego księstwa, w skład którego wchodziła również Warszawa. Można nawet powiedzieć, że Czersk był bezpośrednim poprzednikiem Warszawy. Jeszcze w XVI wieku Czersk był stosunkowo znacznym miastem. I tak na przykład w 1564 r. liczył on (jedynie w części należącej do króla) 193 domy i 153 różnych rzemieślników, m. in. 22 szewców, 20 zdunów, 24 piwowarów, 16 szynkarzy, 9 piekarzy, 6 krawców, 3 mieczników i balwierza. Ostateczny upadek przyniosły dopiero wojny w połowie XVII wieku i zaraza morowa w 1670 r., po której zostało w mieście jedynie 13 mieszkańców. Ostatecznie prawa miejskie utracił Czersk w 1869 r.


Czersk we wczesnym średniowieczu był ośrodkiem stosunkowo rozwiniętym o cechach wczesnomiejskich. W jego skład wchodził nie tylko gród i jego najbliższe podgrodzie, ale również podgrodzie dalsze i cały zespół osad rozlokowanych zarówno na wysokim tarasie jak też na jego skłonie oraz u podnóża nad brzegami jeziora. Dalszym zapleczem Czerska były osady ciągnące się po obu stronach Wisły, która nie rozdzielała osadnictwa, lecz raczej je łączyła.

Na schyłku XIII wieku na terenie grodu dają się zauważyć poważne przeobrażenia. z tego okresu pochodzi gęsta zabudowa, wypełniająca dużą część przestrzeni międzywałowej grodu, i współczesna jej gruba warstwa odpadków budowlanych w postaci wiórów drzewnych i kory, przemieszana z ułamkami słomy i mierzwą, która służyła do moszczenia części dziedzińca. Centralne miejsce grodu zajmuje w dalszym ciągu – tym razem już nie z wapienia, a prawdopodobnie drewniany - kościół Św. Piotra. Możliwe, że stał on na podmurówce z wapienia. Kościół łączyła z częścią północno – zachodnią grodu, gdzie usytuowane były pomieszczenia książęce, ulica wymoszczona dylami spoczywającymi na grubych legarach. Od strony zachodniej grodu dochodziła do niej druga ulica, zaś przy ich styku mieścił się wyłożony dylami placyk ze studnią. Ślady dużej budowli o boku około 8 m, zgłębionej w ziemi stojącej u wylotu ulicy idącej od kościoła przy północno – zachodnim wale stanowią pozostałość wieży mieszkalnej, być może reprezentującej główny budynek dworu. Znaleziono tutaj szczątki pancerza płytkowego, które jak dotychczas, należą do zabytków bardzo rzadkich w Polsce, szczątki pochwy miecza, topora, grotów włóczni i bełtów kuszy, duże ilości ceramiki stołowej i kuchennej oraz stopione w ogniu w czasie pożaru budowli przedmioty z brązu.

Architektura

Prace zmierzające do bliższego poznania zamku w Czersku jako budowli zabytkowej podjął w latach 1907 – 1913 Kazimierz Skórewicz, architekt i konserwator, który działał z ramienia Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości. Dokonując w niewielkim zakresie konserwacji ruin prowadził również prace wykopaliskowe. Działalność swoją kontynuował wraz z architektem Antonim Karczewskim w latach 1927 – 1930. Poza odsłonięciem fundamentów kościoła Św. Piotra działalność badawcza obu architektów przyniosła ciekawy materiał zabytków ruchomych, głównie ceramicznych, jak fragmenty kafli średniowiecznych i renesansowych renesansowych wartości artystycznej. Nie były to jednak prace archeologiczne we właściwym znaczeniu gdyż nie było nawet na to warunków. Informacji co do dawnych dziejów Czerska nie uzyskano. Obaj architekci oceniali Górę Zamkową jako wzgórze naturalne, a pochodzenie murów datowali na wiek XIII. Nieprzemijającą wartość mają natomiast opracowane przez nich opisy, jako ówczesne analizy zabytkowego zespołu naziemnego.

Najwybitniejszym ujęciem opisowym zamku pozostał artykuł napisany w 1912 r. przez Adolfa Szyszko – Bogusza, wielce zasłużonego badacza romańskiego Wawelu i wieloletniego konserwatora zamku krakowskiego. Oparty na analizie architektoniczno-funkcjonalnej zawiera inwentaryzację połączoną ze studium rekonstrukcji. Szyszko – Bogusz zakłada pochodzenie warowni czerskiej z wieku XIV.

„Projekt przekształcenia dawnego grodu w zamek murowany powstał zapewne w drugiej połowie XIV w. W pochodzących z tego okresu warstwach pojawiają się pierwsze cegły”.1 Danych źródłowych, które wiązałyby się z budową murowanego zamku właściwie nie ma. Do pierwszych etapów prac przy budowie należało częściowe obniżenie nasypów wałowych i podniesienie ich do poziomu części północnej dziedzińca warstwą nawiezionej gliny. Nowa linia murów w części północnej poszła zewnętrznym skrajem dawnego wału, poszerzając od tej strony powierzchnię dziedzińca, natomiast kurtyna wschodniego muru, a zapewne i południowego szła skrajem wewnętrznym wału. Zarys obronnego muru obwodowego zamku nie jest zatem wynikiem ścisłego przystosowania do nieco owalnego rysu dawnego grodu. Wykorzystano w nim koncepcje układu opartego na regularności. Obwód murów składał się z odcinków prostych. Z tych dwa najdłuższe, wschodni (ok. 50 m.) i zachodni (40 m), biegły niemal równolegle, ciąg północny zaś (38 m) był względem nich prawie prostopadły. Od strony północnej i wschodniej mury ceglane o przeciętnej grubości 1,80 m zachowały się do wysokości około 6 m na fundamencie oraz cokole z kamieni, tzw. okrąglaków kładzionych na warstwie zaprawy. Warstwy kamieni wyrównywano cegłą tłuczoną. Mury są z cegły dobrze wypalonej. Cała południowo – zachodnia część muru obwodowego od dawna nie istnieje. Jej przebieg znany jest z fundamentów. Zamek ma trzy wysokie wieże: czworokątną, wschodnią wieżę Bramną i dwie okrągłe – Południową i Zachodnią.

 

Więcej o Zamku w Czersku: www.zamekczersk.pl

 

 
 

 

 

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2012 - Gmina Góra Kalwaria